Tampilkan postingan dengan label STL. Tampilkan semua postingan
Tampilkan postingan dengan label STL. Tampilkan semua postingan

MTCI Asina Mou Ho Portugal ba Area Turizmo

DILI – Ministru Turizmo komersiu Industria (MTCI) halao asina memorandum of understanding ho governu Portugal atu bele investe iha areia turizmo tamba nee sei haruka Timor oan nain 6 ba hasae sira nia kapasidade ba area Hospitalidade iha Eskola Turizmo Madeira.

Hafoin asina Mou Ministru MTCI, Gil da Costa Alves ba journalista sira iha mandarin Dili, Tersa(26/07)Katak, Objetivu haruka Timor oan nain 6 ba eskola iha Madeira hodi hasae kapasidade no kuinesementu diak iha area turismu ka hospitalidade , tanba eskola turizmo Madeira iha 42 eskola kualidade diak.

“Nasaun Timor Leste (TL) ba area turizmo potensial maibe kualidade rekursu humanus menus tanba ne’e persija haruka ita nia ema Timor oan atu tuir kursu iha Nasaun Portugal hodi aumenta sira kuinesementu iha area turismu para mai bele halao servisu diak iha nasaun TL liu area Hospitalidade , bele dada turista mai ha TL hodi fo redementu ba estadu no povu TL”, nia hateten.

Nia hateten, rekursu humanus ka kapasidade minimu entaun persija aumenta kapasidade diak, poriezemplu Timor oan ne’ebe servisu iha hoteleria dala ruma servi ema oin buis oinsa bele ema estrajeriu mai nasaun TL, maibe kualidade Timor oan nebe servi iha area hospitalidade diak persija atu haruka timor oan ba tuir kursu hodi aumenta sira nian kapasidade para bele mai halao servisu diak iha area turismu hospitalidade hanesan mos iha Nasaun Portugal.

Nia hateten , Timor oan sira nebe maka agora sei haruka ba tuir kursu iha area turismu no hospitalidade bele mai hanorin fali Timor oan sira nebe maka akaba SMA, sei sira hakarak servisu iha area hospitalidade turizmu nian oinsa halo dosi, oinsa aruma meja, servi ema diak, hodi mai loke kampo servisu ba joventude iha TL.

Gil hatutan,Timor oan atu haruka nain 6 iha fulan ida nia laran , maibe criteria tenke tuir testing depois liu ezame maka foin ba estuda iha eskola Madeira Portugal .

Nasaun Timor Leste hanesan area bo’ot turismu no hospitalidade maibe hare rekursu humanus limitadu bele halao servisu persija estuda tan.

Nune’e mos Adjuntu eskola Turismu Madeira Portugal Paulo Gomes katak Nasaun Portugal pronto servisu hamutuk Nasaun TL ne’e duni bele haruka timor oan ba estudo area turismu hospitalidade iha Portugal hodi bele hetan espensia husi Eskola .

Iha Portugal ne’eba eskola turizmu hamutuk 42 maka estabele kursu hanesan oinsa servi ema halo dosi , oinsa servi ema diak,entaun timor oan sira persija estuda buat oin-oin iha neba.

Entertantu Director Luta Hamutuk Mericio Akara hatete katak, Nasaun TL potensial iha area turismu no hospitalidade iha area recursu humanu.

Ho rekursu humanus limitado governu presija haruka Timor oan sira atu bele ba hasae sira nia rekursu humanu hodi aumenta kapasidade iha area turismo hodi bele dezemvove area turismo iha Nasaun TL para ema estranjeiro bele atrai seitor turismu hodi bele fo redementu ba povu TL no Nasaun rasik. jef

STL-MTCI Tenke Hamenus Importasun Fo’os

Dili- Governo liu husi Ministeriu Turismo Komercio no Industria (MTCI) tenke hahu deminui importasaun fo’os husi rai liur no suporta Ministeriu Agrikultura no Peskas (MPA) hodi hasae produsaun produtu local hanesan hare, batar no produtu seluk.

Koordenador grupu Hakmatek, Distritu Maubesi, Manuel Pereira hateten, Governu liu husi MTCI tenki hamenus volume importasaun fo’os husi rai liur hodi fo atensaun ba agrikultur sira hodi hasae sira nia produsaun.

Nia hatutan, hahu agora mak governu husi parte rua MAP no MTCI latau atensaun ba kestaun ne’e, Mak ba future TL sei depende nafatin ba fo’os importasaun ba vida moris agrikultur laiha mudansa.

Directur Nasional Agrikultur no holtikultura, Gil Rangel Da Cruz hateten, iha 2010 levantamenttu dadus MAP nian parese iha konkulzaun tanba iha redusaun uitoan iha produsaun.

Maibe, ne’e sei observa deit iha primeiru epoka seidauk to’o targetu ne’ebe tinan kotuk iha.

Produsaun lasae tanba iha difikuldade hanesan udan bo’ot ne’ebe estraga kanun hasan barak. Ne’ebe mibilizasaun traktor sira ne’e sai paradu, tanba fornesementu mina husi sentral mos paradu. Basa'a dalan a'at nune’e udan bo’ot iha kosta sul kadaves la fo hatene fatin para halo operasaun ba kuda batar iha segunda epoka.

Nia haktuir iha 2007 produsaun hare sae husi 80 mil, tuir dadus konkretu produsaun hare iha 2005 MAP produs aserka 50 mil toneladas hare kulit. 2006 produs 55 toneladas no 2007 produs 60 toneladas Tuir MAP nia kalkulasaun hare 60 toneladas dulas ba fo’os bele hetan 30 toneladas resin.

Iha tinan 2008 produs ona hare kulit 80 mil, tinan 2009 sae 120 mil. Produsaun ne’e sae tanba ho esforsu ne’ebe governu halo liu husi distribuisaun traktores barak ba agrikultur sira.

Total traktores ne’ebe distribui ona mak 2.591. Traktor liman distribui ona 300 resin para halo operasun fila rai hodi hasae produsaun ida ne’ebe boot liu.

Targetu MAP katak kada tinan hahu husi 2007 to’o 2008 kuaze hasa'e 2 mil hectar. Hanesan iha tinan 2007 iha deit natar efetivu iha 35 too 38 mil, 2008 bele ileva ona ba 45 mil hectar hodi kuda, nia salent.

Dicrektur luta hamutuk Merecio Akara hateten, MAP iha inisiativo hodi inpoin tractores fini ne’ebe ho objectivu atu hasa'e produsaun para bele eksporta mos ba liur. Maibe ida ne’e sedauk fo rezultadu masimu.

parte ne’ebe mak MAP nia konsege aumenta produsaun oituan hanesan iha Baucau Sub Distritu Vemasi, MAP nia produsaun hare aumenta oituan.

Nia hatutan, produsaun iha oituan maibe MTCI lakonsege fasilita distribuisaun, ida mak realidade no sei depende ba inporntasaun hosi rai liur.

Iha parte seluk Ministro Turismu Comercio no Industria Gil Alves da costa hateten, Ministeriu ne’e sei la hapara importasaun fo’os hosi rai luir, tanba hare ba produsaun rai laran to’o para prudusaun rai laran la to’o para populasaun sira atu consume. Sekuando produsaun hare iha tinan tinan sae, governu sei hamenus deit volume importasaun.

Tuir nia katak, sei kuandu produsaun iha rai laran la sae governu sei nafatin inporta fo’os para bele garante povu wainhira iha dezastre naturais iha rai laran.

STL- Batar 78 Ton Tama Armazen MTCI

Dili- Hodi realize programa “Povu Kuda governu Sosa”, Ministeriu Turismu Komersiu no Industria (MTCI) liu husi emprezariu sira hahu ona sosa batar hamutuk toneladas 78 husi komunidade sira.
“AECM oficialmente hatama batar toneladas 78 iha armazen produto local Ministeriu Komersiu no Industria (MTCI), “ katak Prezidenti Assosiasaun Emprezariu Cinco de Maio (AECM), Leonardo Calistro da Silva.
Nia informa katak, ninia parte sosa produto hirak ne’e iha Distritu manatuto, Ainaro, same, Suai no Maliana. Silva hatutan, sosa produto local bazeia ba presu nebe MTCI determina tiha ona.
“ Ami pronto atu serbisu hamutuk ho governo par sosa produtu ne’ebe agrikultores sira koileta ona,’’ dehan Leonardo .
Tuir komunikadu ne’e, foin lalais ne’e, bainhira hasoru malu ho komprador produtu local husi Distritu 13 iha salaun enkontro MTCI, Ministro Gil da Costa Alves husu ba komprador sira atu fo no hatudu tabela folin ne’ebe determinado tiha ona ba agrikultor sira.
‘’ keta hanoin uluk para hetan lukru. Importante mak hetan uluk konfiansa hetan husi agrikultor sira no governo, ‘’ dehan Ministro Gil hanesan motivasaun ida husi governo atu bele hasa’eprodutividade agrikultor sira hodi hasa’e sira nia produsaun. Ho ida ne’e, nia dehan, neineik TL bele kore an husi depedensia ba produtu ai-han husi rai liur.
Molok hatama ba armazen MTCI, Komunikadu ne’e dehan produtu local hirak ne’e sei hetan tetu no sukat hosi oficiais Meteologia MTCI hodi hatene espesifikasaun hosi produtu local refere.*

Stl - UNAPE Sosa Produtu Lokal Oecusse

Sei Exporta ba Nasaun Vizinu

Oecusse - Haktuir programa governu "Povu Kuda, Governu Sosa", Uniao Nacional de Pequenas Emprezas(UNAPE) komesa sosa produtu lokal iha Distritu Oecusse. Sira sosa batar, hare, no fore rai.

Prezidenti UNAPE Fransisco da Costa Cabral Lay hato'o ba STL iha Edificio Armazem Agrikultura Palaban foin lalais ne'e afirma katak, sira hakrak kontribui ba programa nebe governu halao ba povu. Nudar sidadaun, sira hakarak hatudu sira nia kontribuisaun. Aihan nebe UNAPE sosa, projemplu hanesan batar, sira sosa kilo ida ho folin US$ 0.20 cent. "Ami sei tau hamutuk iha armazem depois mak ami exporta ba nasaun vizinu hanesan Indonesia, Malaysia, no Korea do Sul".

Hare husi kuantidade, produtu nebe povu produs kada tinan iha Oecusse, sedauk bele bele hatan ba merkadu internasional. Ninia kuantidade la to'o, sa tan nia kuantidade.

STL - Povu Lautem Ejiji Governu Sosa Sira Nia Produtu Lokal, 16 Juli 2009

LAUTEM - Populasaun Distritu Lautem, liu-liu Suku Parlamentu ejiji ba governu atu sosa sira nia produtu lokal tuir politika nebe estabelese.
Ezijensia nebee mai husi aldeia Iparira, Laiara, Serenira no Moro, tamba konsidera governu liu husi Ministeriu Komersiu, Industria no Turismu (MTCI) la realiza sira nia politika atu sosa produtu lokal. liliu ba sira nia produtu hanesan liis, tomate, ai manas, no mos produtu seluk tan.

Kestaun nee hatoo husi xefi aldeia Moro, Venancio da Silva, hodi konsidera iha kuadru katak "Povu Kuda Governu Sosa" hanesan simbolu deit.

Iha parte seluk xefi aldeia Irara, Justo Fernandes afirma, sekarik governu iha duni interese atu ajuda povu nebe moris ho produtu lokal, tenke loke merkadu livre atu sira bele aproveita faan sasan. Governu tenke buka meus ruma atu responde ejijensia hirak nee.